Panik Atak hayatınızın bir döneminde tanıştığınız bir durum ise , tedavisi için arayışlarda bulunduğunuz, belki de ilk başlarda reddettiğiniz bir süreç olabilir. Toplumda panik atak geçiren kişilerin , çoğu belirtileri hafifletmek için ellerinden bir şey geleceği sanılır. Bu da panik atak geçiren kişilerin , aynı zamanda atak geçirdiği sırada ve ya sonrasında utanç ve suçluluk duygularını hissetmesine de yol açabilmektedir.

Panik Atak Belirtileri Nelerdir ?

Ruh sağlığı uzmanları herhangi bir psikiyatrik rahatsızlığın teşhisi için DSM 5 El Kitabına başvururlar.

DSM-5’ e göre panik bozukluk tanı ölçütleri şöyledir.

1)Çarpıntı, kalp ritminde hızlanma ve düzensizlik, kalbin küt küt atması.

2)Terleme.

3)Titreme ya da sarsılma.

4)Havasız kalma, soluğun daraldığı duygusu.

5)Boğulma hissi.

6)Göğüs ağrısı ya da göğüste sıkışma hissi.

7)Bulantı ya da karında rahatsızlık hissi.

8)Baş dönmesi, ayakta duramama, sersemlik hissi, bayılacak gibi olma durumu.

9)Titreme, üşüme, ürperme ya da ateş basma hissi.

10)Vücutta uyuşma, karıncalanma hissi ya da duyumları algılayamama.

11)Kendine yabancılaşma, kendinden kopma, gerçek dışı olma durumu.

12)Denetimini yitirme ya da çıldırma korkusu.

13)Ölüm korkusu, ölüm zamanının geldiği algısı.

Bu belirtiler sizde var ise , bir uzmana başvurarak Panik Atak ( Panik Bozukluk ) yaşayıp yaşamadığınızı öğrenebilirsiniz.

Panik Atak Tedavisi Nasıl Yapılır ?

Panik Atak Tedavisi, teşhis konulduğu andan itibaren başlar. Teşhisi koyan psikiyatri uzmanı , kişinin günlük yaşam zorlanmalarına göre ilaç tedavisi düzenlemek isteyebilir. Bu ihtiyaç varsa müdahale planının ilk adımıdır. Genellikle psikoterapi süreci , panik atak tedavisinde olmazsa olmaz süreçtir.

Psikoterapi sürecinde kişi ile öncelikle atak anlarında uygulayabileceği yöntemler çalışılır ve panik bozukluk ile ilgili bilgiler paylaşılır. Gerekirse panik bozukluk yaşayan kişinin çevresi de bilgilendirilmelidir.

Arkasından çeşitli terapi yöntemleri ile müdahaleler devam eder. Panik bozukluk ile olumlu dönüş alınan terapi teknikleri ve ekolleri mevcuttur. ( Bilişsel Davranışçı Terapi , EMDR Terapisi vb ) Uzmanlar kendi ekollerine ve teknik becerilerine göre bir psikoterapi süreci planlayacaktır.

Panik Bozukluk ve EMDR Terapisi

EMDR Terapisi Panik Bozukluk için kullanılabilen etkili terapi tekniklerinden birisidir. EMDR ile Panik Bozukluk Tedavisi öncelikle atakları ve atak anlarındaki olumsuz inanç ve düşünceleri hedefler . ( Kontrolde değilim, çaresizim, öleceğim vb ) Bu çalışmalar ile ataklar esnasında kişinin daha iyi baş etmesi ve beklenti anksiyetesi dediğimiz , ‘ Ya şimdi atak gelirse ? ‘ gibi düşüncelerin azalması amaçlanır. Var ise kişinin kaçınmaları ve günlük hayatta vazgeçtiği şeyler ( Kalabalık ortamlara girmemek, evden çıkmamak vb ) de çalışma alanlarını kapsar. Arkasından olası bir atak esnasında kişinin güçlü hissetmesi ve baş edebileceğini düşünmesi üzerine çalışılır. Bu süreç tamamlandıktan sonra ise uzman gerekli gördüğü takdirde ek çalışma alanları teklif edebilir.

( Süreç kişiye özel ilerlemekle birlikte kabaca işlem basamaklarından bahsedilmiştir. )

Panik Atak Tedavisini Ertelemeyin ve Yaşam Kalitenizi Artırın

Panik bozukluk hafife alınacak bir süreç değildir. Genellikle erteleme yapılması , tedaviden kaçınılması ve görmezden gelinmesi durumunda süreç daha da karmaşık hale gelir. Atak geçirilen anlar çoğaldıkça , bu anların kendisi kişide olumsuz inançlar ve travmatik süreçler oluşturabilir. Bu sebeple ertelemeden bir uzmana başvurmak gerekir. Panik bozukluk geçiren kişi yakınınızsa ve tedaviden kaçıyor ise , sizin desteklemeniz ve motive etmeniz de önemlidir.

Daha ayrıntılı bilgi ve randevu için iletişime geçebilirsiniz.

Psikolog Hülya Soğucak Deniz

Okuma çalışmaları, ilköğretim sürecinin başlarında , bir çok aileyi hem heyecanlandıran hem de kaygılandıran bir durumdur. Bir çok ailenin aklında soru işaretleri olabilir. Heyecan ve hevesle başlayan bu süreç , bir kaç ayın geçmesi ve çocuğun zorlanmaya başlaması ile birlikte zorlu bir hal alabilir. Okuma yapma saatleri bir işkenceye dönüşebilir.

Okuma Yapmakta Zorlanan Çocuk

Okuma yapmak aslında zannettiğimizden daha karmaşık bir süreç. Hepimizin günlük hayatta yaptığı bir iş olması bunu değiştirmiyor. Okuma becerisinde en önemli faktör ise okuma-yazmaya hazır olma durumu. Okuma yapmakta zorlanan çocuklar genellikle disleksi ( Öğrenme Güçlüğü ) şüphesi ile baş başa kalıyorlar fakat esas sebep , çocuğun hazır oluşluğu olabilir.

Okulların / Anaokulların Erken Okuma Programları Sorunu Tetikleyebilir

Çocuğun okumaya hazır olması için bir dizi bilişsel beceri açısından hazır olması, harfleri telafuz ederken gerekli gelişim aşamasına gelmiş olması, dikkat becerilerinin istenilen düzeye gelmiş olması oldukça önemli bir faktör.

Ancak günümüzde maalesef velilerin beklentilerini karşılamak, diğer kurumlardan geri kalmamak amacı ile kreş ve anaokullarında dahi , harfleri tanıma başlığı altında okuma çalışmaları yapılmakta. Bu durumdan en çok zarar gören ise çocuklar oluyor. Eğer kreş ya da anaokulu kurumlarında okuma çalışmaları alıyorsanız , çalışmaların ne kadar bilinçli yapıldığı konusunda sorgulayıcı olmalısınız. Çocuğunuz hazır olmadığı bir sürece, bilinçsizce zorlanıyor olabilir.

Okula Erken Başlamak Bazı Belirtilerin Oluşmasına Neden Olabilir

Okula başlayan çocukların başlama yaşını düşüren uygulama itibari ile bu durumdan mağdur olan aileler de olmaya başlamıştır. Çocuğunuzun okula hazır olma hali yeterince değerlendirilmedi ise , okula erken başlamak , beraberinde okuma- yazma ve matematik işlem becerilerinde geri kalan çocukları karşımıza çıkartabilir.

Okula erken başlamak ; bir araştırmaya göre, dikkat ve öğrenme becerileri henüz gelişmemiş çocuklarda, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite belirtilerini ortaya çıkartıyor. Bu araştırmaya göz atmak isterseniz buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Bu konuda benim instagram gönderime buradan ulaşabilirsiniz.

Okuma Yapmak Bazı Çocuklar İçin Uzun Süre Zor Olabilir

Çocuğunuz okula zamanında başlamış ise ve tüm uğraşlarınıza rağmen sene sonuna kadar okuma yapması mümkün olmadıysa, zorlanıyor ve harf atlamaları yapıyor ise bu durumda disleksiyi düşünebilirsiniz.

Ancak böyle bir durumda dahi, çocuğu etiketlemekten uzak bir tavır içinde, önce bir uzmana danışmakta fayda var. Disleksi tanısını ancak bu konuda eğitim almış , gerekli testleri uygulayabilen uzmanlar ( Çocuk Psikiyatristi ve Çocuk Psikologları ) koyabilir. Disleksi tanısı almış bir çocuğun , öğrenme becerileri üzerinde çalışılması ve desteklenmesi şarttır. Bu durumda sizi , gittiğiniz uzman yönlendirecektir.

Yapılan Değerlendirmenin Kapsamlı Olması Önemlidir

Çocuğunuz için yapılan değerlendirmenin kapsamlı olması , çocuğun tüm süreçlerini değerlendirmesi önemlidir. Bazen çocuğun başka bir problem alanı , disleksi vb belirtiler göstermesine yol açabilir. Bu durumda yanlış teşhis sürecin uzamasına ve yanlış müdahalelere neden olabilir.

Ben disleksi ve olası bir öğrenme problemini teşhis etmek için CAS testinden faydalanıyorum.

CAS hakkında detaylı bilgi için buraya tıklayabilirsiniz.

Oyun çocukların iletişim dillerinden biri olarak günümüzde hala yerini koruyor. Bu nedenle çocukların oyunlarda öğrendiklerini, kendilerini zorlayan meseleleri çözdüklerini artık biliyoruz. Bu yazımda, sizlere çocuklarınız için iyileştirici özelliği olan güç oyunları ile ilgili bilgiler veriyor olacağım.

Neden Güç Oyunları ?

Güç oyunları oynamayı, rutin oyunların içine serpiştirmeyi sıklıkla öneriyorum. Fakat bazı ailelere özellikle güç oyunları oynayın diyerek belirttiğimiz de olabiliyor. Özellikle 10 yaşına kadar çocukların bakımından sorumlu olan ebeveyn , ister istemez gün içerisinde bir çok şeye karar veren konumundadır.

‘ Odanı toplamanı bekliyorum.

Yemek saati geldi, masaya gelir misin ?

Üstünü değiştirir misin dışarı çıkacağız . ‘

Bu cümleler günün doğal akışında ağzımızdan dökülürler. 10 yaşına kadar olan çocuklarda, bu olması gerekir zaten. Ebeveyn bakım veren ve çocuğun güvenliğinden, sağlıklı gelişimi için rutinlerin ( uyku, yemek, dinlenmek, öz bakım vb ) uygulanmasından sorumludur. Bu çocuğa güven duygusu verir.

Ancak gün içerisinde sıklıkla dökülen bu cümleler çocuk tarafından; güç bende değil, kontrol bende değil, hiçbir şeye karar veremiyorum, yetersizim gibi içsel mesajların da birikmesine sebep olur.  Özellikle korumacı yapıda, kaygılı ailelerde çocuğa daha sık müdahale etme , davranışlarını kontrol etme ve karşılaşabileceği sıkıntıları onun adına çözme durumu sık gözlemlenir. Bu da çocuğun alması gereken miktardan daha yoğun bir mesaj alması demektir.

Bazı durumlarda ise ; çocuk mizaç özelliği olarak, kontrolü elinde tutmaya, güçlü olmaya dair eğilimli olabilir. Özgürlük isteği ve ihtiyacı, ebeveynin bakım verme ve karar verme süreci nedeniyle  ile karşılanmamış olur. İşte bu ihtiyacı karşılayabilecekleri en güzel yer gene güç oyunları !

Bu sebeplerle gücün çocukta olduğu oyunlar, özellikle çekingen, karar vermekte zorlanan ya da tepkisel ve kuralları kabul etmesi zor olan çocuklar için ilaç gibidir.

Peki hangi oyunları oynayabiliriz ?

Ebeveyni Dondurma Oyunu

Çocuğunuza bir sihirli değnek ( yada yerine geçebilecek herhangi bir nesne , cetvel, kalem vs ) verin. Ve bu değnek ile size dokunduğu her an sizin donakalacağınızı anlatın. Ondan kaçarken biraz çaresizlik dozunu abartabilirsiniz. Sizi ne kadar kolay yakaladığını belirten cümleler kurabilirsiniz. Kaçamadığınızı vurgulayabilirsiniz, abartı serbest J  Çocuğunuz size her dokunduğunda , o an kollarınız , vücudunuz hangi durumdaysa o şekilde donmalısınız. O tekrar dokununca açılabilirsiniz ve ondan kaçabilirsiniz . Burada bol kahkahalar olması beklediğimiz bir şey, hatta ne kadar bol kahkaha , o kadar iyileştirme gücü diyebiliriz.

Güçlü Yastık Oyunu

Çocuğunuza bir yastık verin ve onu sıkıca tutarsa onu güçlendireceğini söyleyin. Hatta anne babasını devirecek kadar güçlü bir yastık! Çocuğunuz yastıkla sizi her ittiğinde, abartılı şekilde sizde devrilebilirsiniz. Gene kahkahaların eşlik edeceği bir oyun olacaktır. Vurmanın sertliği konusunda ( can acıtmaması, zarar vermemesi gibi ) önden sınırlar belirleyebilirsiniz.

Uzaktan Kumanda Oyunu

Çocuğunuzun elinde sihirli bir uzaktan kumanda var ve sizi bununla yönetebiliyor. Kumandaya basınca siz o ne isterse onu yapıyorsunuz ! Burada gene yaşına göre önden bazı isteklerin sınırlarını koyabilirsiniz. Onun isteklerini yaparken ne kadar çaresiz ve güçsüz olduğunuzu vurgulamaktan çekinmeyin . Hatta biraz sakar ve beceriksiz gibi de davranabilirsiniz. Kıkırdamaların bol olduğu ve her iki tarafında eğleneceği bir oyundur.

Çorap Çıkarma Oyunu

Yere oturup çocuğunuz ile kim önce çorap çıkartacak oyunu oynayabilirsiniz. Bu aynı zamanda mücadele oyunu olarak da oynanabilen bir oyundur. Ancak burada güç oyunu olarak oynadığımız için, tabi ki siz değil çocuğunuz hep sizin çorabınızı çıkarmış olacak. ‘ Ben çıkartamıyorum, sen çıkartıyosuuuun ‘ gibi abartılı cümleler  eşlik edebilir.

Oyunları oynarken sizin de eğleniyor olmanız ve sadece oyunla ilgilenmeniz oldukça önemlidir.

Çocuğunuz bu oyunları sonrasında ısrarla isteyebilir, mümkün olduğunca oynamanız , oyunların iyileştirme olasılığını artıracaktır.

Çoğu aile çocuğun daha da saldırgan ve kuralsız olmasından korkar, fakat tam tersine çocuklar daha rahatlarlar.

İyi Eğlenceler Diliyorum .

Hülya Soğucak Deniz

Psikolog

• Kaynakça : Oyun Oynama Sanatı / Aletha Solter

Günümüz de gittikçe daha fazla görülen bir durumdur ; ertelemek. Erteleme Hastalığı diye başlık açmış olsam da bunun bir hastalık olmadığını düşünüyorum. Aslında erteleme hastalığı dediğimiz şey , çeşitli sebepler nedeniyle görünen bir semptomdur. Kendisi başlı başına bir hastalık değildir anlayacağınız.

ERTELEME HASTALIGI BENDE VAR MI ?

Sıklıkla yapacağınız işleri planladıktan sonra, başka işlere daldığınız oluyorsa

Birileri sıklıkla size ertelediğiniz şeylerle ilgili uyarıyor , eleştiriyor ve sitem ediyorsa

İşleriniz son dakikaya kalıyor ve bu sebeple gerekli özeni gösteremiyorsanız

Hep bir gün yapacağınız projeler var ve bahaneler buluyorsanız

Zamanınızı yönetmek sizin için zor ise , muhtemelen erteleme davranışını sık gösteriyor olabilirsiniz.

ERTELEME DAVRANIŞI NEDEN OLUR ?

Kişiye göre değişmekle birlikte sıklıkla altta yatan sebeplerden bir tanesi mükemmeliyetçiliktir. Mükemmeliyetçi, kendisinden beklentisi yüksek ve ya hep ya hiç düşüncesini sıklıkla benimseyen kişiler, erteleme davranışını diğer kişilere göre daha sık gösteriyorlar.

Mükemmeliyetçilik ile erteleme davranışı arasında nasıl bir bağlantı var ?

Yapacağınız iş ile ilgili kendinizden beklentiniz, işi yaparken ve başlamadan önce kaygı seviyenizi oldukça belirleyen bir faktördür. Eğer beklentiniz yüksek ve hata yapmaya tahammülünüz az ise, hata yaptığınızda kendinizi acımazsızca eleştiren biri iseniz , erteleme davranışını gösterme olasılığınız yüksektir.

Örneğin arkadaşlarınızı yemeğe davet etmek istediniz. Güzel bir sofra kurma niyetindesiniz. Aynı zamanda yaptığınız yemeklerin , gelen misafirler tarafında beğenilmesi sizin için çok önemli. Bu durumda zihninizde yapacağınız ‘ yapılması gerekenler ‘ listesinin ne kadar kabarık olduğu oldukça önemlidir. Zihninizde bir kaç şey belirse bile, ‘ Önden çorba yaparım, sonrasında bir et yemeği iyi gider ‘ vb , bunu yapmanın en iyi yollarını arıyorsanız , internetten saatlerce yaptığınız çorbanın en iyisini, kurduğunuz sofra dekorasyonun en iyisini arayabilirsiniz. Bu durumda yapacaklar listeniz oldukça kabarabilir. Sonrasında ise kaygı düzeyiniz yükselecektir.

‘ Yeterince iyi olmazsa…’

‘ Ya o gün yetiştiremezsem. ‘

‘ Aldığım takımlar ile renkleri uyuşmazsa . ‘ gibi. Bu durumda kendinizi bu daveti ertelerken bulabilirsiniz.

ERGENLİK DÖNEMİNDE ERTELEME ; PASİF AGRESYON VE TEPKİSELLİK AMACI İLE İLGİLİ OLABİLİR.

Ergenlik dönemi , ebeveynler ile ilişkinin değiştiği dönüştüğü ve çatışmaların yaşanabileceği bir dönemdir. Bu dönemde gencin ; ödevlerini yapmayı ertelemesi, düzenli ders çalışma planlarını ertelemesi gibi bir çok davranışı altında ebeveynlerinin – öğretmenlerinin davranışları yatabilir. Genç bir tür kendi hayatı üzerinde kontrol sağlamak isteyebilir ya da karşı tarafı öfkelendirmek amacı ile bu davranışı gösteriyor olabilir. Bazen de ilgiyi ( olumsuz bir ilgi olsa da ) üzerinde tutmak amacında olabilir.

Ödev yapmakta zorlanan çocuklar ile ilgili yazımı buradan okuyabilirsiniz. TIKLAYIN

ERTELEME DAVRANIŞININ SEBEBİNİ BULMAK OLDUKÇA ÖNEMLİDİR.

Erteleme sorununu sık yaşayan biri iseniz, mutlaka altta yatan sebepleri araştırmalısınız. Kendi kendinize ertelediğiniz bir anda ‘ Şu anda ne hissediyorum ? ‘ ‘ Bunu neden ertelemek istedim ? ‘ gibi sorular sorabilirsiniz. Bu anlarda sessizce içe dönmek ve hemen cevaplar bulunmuyorsa bile üzerinde durmak önemlidir.

Günlük ve formlar tutarak da fark etmediğiniz bağlantıları kurabilirsiniz.

İÇİNİZDEKİ ELEŞTİREL SESE KULAK VERMEYİN

Bir iş için harekete geçmek üzere olduğunuzda, içinizden gelen eleştirel bir ses var ise , onu durdurmayı öğrenin. Size yeterince iyi yapamayacağınızı, geçmişte başaramadığınız şeyleri hatırlatan bu sesin hiç bir işlevselliği yoktur. Bu ses kendinizden beklentiniz yüksek ise daha aktif ve otomatik çalışıyor olabilir, Bunu fark etmek ve içten içe oluşan , sizi kaygıya sürükleyen bu duruma müdahale etmek gereklidir.

Psikolog Hülya Soğucak Deniz

Antalya